UzCard тизимидаги носозлик ва монополия муаммоси
Manba:Muhrim / Муҳрим
Кеча @daryo_live’да ибратли бир хабар чиққанди: Хитойдаги рестораннинг шўрвасидан каламуш чиққан (пашша эмас, суварак эмас — бус-бутун каламуш!), ҳомиладор хўранда бунинг учун изоҳ сўраганида, ресторан ходимлари: “Мабодо ҳомилангиздан хавотир олаётган бўлсангиз, уни аборт қилиш учун 4000 доллар беришга розимиз”, деб айтган. Бу гап элга овози бўлиб, ҳалиги ресторанга эгалик қилувчи компаниянинг акциялари баҳоси 11 фоизга тушиб кетган. Яъни, компания атиги бир неча кун ичида 190 миллион доллар йўқотган. Таққослаш учун — Жиззахда қурилаётган ва “Газель”ларнинг кушандасига айланиши кутилаётган автозаводнинг нархи тахминан 190 миллион доллар.
Бугун Ўзбекистонда бир неча соатдан бери пластик карталар қовоққа айланиб қолган — на тўлаб бўлади, на пул ечиб бўлади. Чунки Ўзбекистондаги барча миллий пластик карталарга битта компания — UzCard хизмат кўрсатади. Компания муаммо борлигини ва уни қўлидан келганича, имкон қадар тез тузатишга ҳаракат қилаётганини айтди, лекин бунга қанча вақт кетишини, афтидан, ўзи ҳам билмайди. Шунинг учун ҳам @kurbanoffnet айтаётган гаплар, ёзаётган саволлар тўғри. Ростдан ҳам — ўзи нега мамлакатнинг бутун бошли чакана тўлов инфратузилмаси битта операторга боғланиб қолган? Нега ҳар сафар миллионлаб одамлар ишламайдиган картасини соатлаб бурнига тиқиб ўтириши керак?
Ҳа-я, юқоридаги, Хитой билан боғлиқ хабарга нима алоқаси бор пластик карталарнинг ишламай қолганини? Алоқаси йўқ, шунчаки, фикр бор: агар UzCard’дек миллионлаб мижози бор компания ҳам акциядорлик ширкати бўлганида эди, унинг акциялари, дейлик, каттароқ ва очиқроқ бир биржада айланганида эди, худди ўша Хитойдаги ресторанники каби, бугунги форс-мажордан сўнг унинг акциялари баҳоси 11 фоиздан кўпроққа қадрсизланган бўларди, атиги бир неча соат ичида. Акциялари қадрсизланиб кетиши хавотири билан яшайдиган очиқ компаниялар эса ҳар доим эҳтиётини қилиб юради. Тўғри, баъзида кичик бир каламуш панд бериши мумкин, лекин аксарият ҳолатларда эҳтиётини қилади. Уларни қандайдир солиқ қўмиталари ҳам назорат қилиши шарт эмас — бозор ва жамоатчилик бемалол, ўзи хоҳлаганидек назорат қилаверади.