Жиноий жавобгарликни бекор қилиш таклиф этилмоқда

Бир қатор қилмишлар учун жиноий жавобгарликни бекор қилиш таклиф этилмоқда

Ички ишлар вазирлиги томонидан муҳокама учун эълон қилинган лойиҳага кўра, қуйидагилар таклиф қилинмоқда:

Биринчидан, Жиноят кодексининг 109-моддасида белгиланган қасддан баданга енгил шикаст етказиш жиноятини кодексдан чиқариб, ушбу қилмишни содир этган шахсларни фақат маъмурий жавобгарликка тортиш таклиф этилмоқда.

Масалан, 2018 йилда ЖК 109-моддаси бўйича 1512 та жиноят иши қўзғатилган бўлиб, шундан 311 таси (20.5 %), 2019 йилнинг 10 ойида эса 771 та жиноят иши қўзғатилган бўлиб, шундан 122 таси (15.8 %) тарафларнинг ярашганлиги муносабати билан тугатилган. Яъни шундоқ ҳам кўпчилик бундай вазиятда ярашиб олишни маъқул кўрмоқда.

Менимча, мазкур ўзгариш ижтимоий хавфи катта бўлмаган ва маиший турмушда тез-тез учраб турадиган қилмиш учун жамиятда «судланган» ёки «жиноятчи» деган тамға босилган шахслар сони кўпайиб кетишининг олдини олади.

Иккинчидан, белгиланган тартибни бузиб чет элга чиққан ёки Ўзбекистонга кирган шахсларни ҳозиргига ўхшаб биринчи мартасидаёқ жиноий жавобгарликка тортмаслик таклиф этилмоқда. Бунда биринчи марта шу қилмишни содир этганларга аввал маъмурий жавобгарлик қўлланади, келгусида мабодо яна бир марта такроран содир этса, ана ундан кейингина жиноий жавобгарликка тортилади.

Бу ҳам жуда яхши таклиф, менимча. Сабаби кўпчилик фуқаролар ушбу жиноятни қасддан эмас, қоидани билмаслик натижасида содир этар эди. Яъни улар бугунги кунда ўзлари билмаган ҳолда жиноятчига айланиб қолишмоқда. Ушбу таклиф маъқулланса, бундай ҳолатларнинг олди олинар эди.

Учинчидан, ҳозирда ҳақорат қилган шахсга аввал маъмурий жавобгарлик қўлланиб, яна такроран содир этилса, кейин ЖК 140-моддаси 1-қисми бўйича жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин. Мана шу қисмни чиқариб ташлаш таклиф этилмоқда. Яъни ушбу таклиф маъқулланса, ҳақорат қилган шахслар аввал неча марта жавобгарликка тортилганидан қатъи назар ҳар доим маъмурий жавобгарликка тортилади, жиноий жавобгарлик бекор бўлади.

Аммо бу ҳақорат учун жиноий жавобгарлик бутунлай бекор бўлганини англатмайди. Нашр қилиш ёки бошқача усулда кўпайтирилган матнда ёхуд ОАВлар орқали ҳақорат қилиш ЖК 140-моддаси 2-қисми бўйича жиноий жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин. Бу ўз кучида қолмоқда.

Тўртинчидан, бугунги кунда транспорт воситалари ҳаракати ёки улардан фойдаланиш хавфсизлиги қоидаларини бузиш баданга ўртача оғир ёки оғир шикаст етказишга сабаб бўлса жиноий жавобгарлик белгиланган.

Ички ишлар вазирлиги бундай ҳолатда баданга ўртача оғир шикаст етган бўлса, айбдорни маъмурий жавобгарликка тортиш, агар оғир шикаст етган бўлсагина жиноий жавобгарлик қўллашни таклиф этмоқда. Статистика бўйича, баданга ўртача шикаст етганда шундоқ ҳам кўпчилик ярашиб кетар экан.

❗️Юқоридаги бандларни кўриб чиқсак, ҳеч қайси ҳолат учун бутунлай жазолашни бекор қилиш таклиф этилмаяпти, шунчаки жиноий иш очиб, судланганларни кўпайтирмасдан, маъмурий жавобгарлик доирасида ҳал қилиш таклиф этилмоқда. Бу яхши таклиф.

👉 @xushnudbek 👈