Пальма ёғининг зарари ва қуюлтирилган сут танлаш қоидалари
Ўтган ҳафтадаги демократик дебатда журналист Хуршид Далиев пальма ёғининг соғлиққа зарарлиги ҳамда бунга қарши қандай чоралар кўрилаётгани ҳақида савол берганди. Бунга жавобан партиялардан бири пальма ёғини озиқ-овқат саноатида фойдаланишни чеклаш ҳақида гапирган бўлса, яна бошқа партия вакили пальма ёғини бутунлай юртимизга киритмаслик кераклиги ҳақида гап очди.
Очиғи бу мавзу мен учун янгилик бўлди. Пальма ёғи ҳақида илгари эшитмаган эканман, нега бунчалик буни хавф сифатида кўришаётганини ҳам тушунмадим. Кейин қизиқиб, интернетдан қидириб кўрдим. Ва энг қизиғи айни шу кунларда истеъдодли фотограф Мадина Нурман муаллифлигидаги ушбу мавзуга оид мақолани ўқиб қолдим.
Мақолада асосан «қуюлтирилган сут» (сгущенное молоко) танлашда нималарга эътибор қаратиш кераклиги баён қилинган. Яъни ёшлигимиздан севиб истеъмол қиладиган ушбу маҳсулотни танлашда ҳам айрим жиҳатларни ёддан чиқармаслик керак экан.
Жумладан, маҳсулот «Шакар билан қуюлтирилган тоза сут» (Молоко цельное сгущенное с сахаром) ёки «Молоко сгущенное с сахаром» деб ёзилиши керак экан. Агар қадоқда «Қуюлтирилган сут» (Молоко сгущенное), «Махсус қуюлтирилган сут» (Молоко сгущенное особое), «Қуюлтирилган сутча» (Сгущенка), «Қайнатилган қуюлтирилган сут» (Вареная сгущенка), «Қайнатилган сут» (Варенка), деб ёзилган бўлса, бу 100% ҳақиқий тоза маҳсулот саналмас экан.
Кўпинча сиз қуюлтирилган сут, деб ўйлайдиган масса таркибидаги пальма ёғи турли соуслар орқали маскировкаланган бўлади: пальма ёғи, кокос ёғи, ўсимлик ёғи, сутли ёғ муқобили кабилар.
Бунинг асосий сабаби анъанавий усулда қуюлтирилган сутни тайёрлаш — қиммат ва узоқ жараён, чунки тоза сигир сути жуда тез айнийди. Кўпгина ишлаб чиқарувчилар қуруқ сут кукунини олиб одатдагидек кўпиртириш учун кўпинча пальма ёғи қўшишар экан.
Пальма ёки кокос ёғи табиий ёғларнинг арзон ўринбосари. У узоқ вақт давомида яхши сақланади, аммо мутлақо фойдали эмас, мазкур ёғнинг доимий истеъмол қилиниши жиддий касалликларга олиб келиши ҳам мумкин.
«Афсуски, бундай паст сифатли қуюлтирилган сут табиийсидан фарқ қилмайди. Бунинг учун, юқорида айтилганидек, таркибини яхшилаб қараш лозим», - дейди муаллиф.
Муштарийларга, айниқса уй бекаларига мазкур мақолани ўқиб, ундаги маслаҳатларга амал қилишса, фойдадан ҳоли бўлмайди деган умиддаман.
