Канадада тадбиркорлик ва ОАВ фаолиятининг тартиби

«Daryo.uz» нашрининг асосчиси Фарҳод Файзуллаев ҳозирда Канаданинг Калгари шаҳрида яшайди. Илгари асосан Фейсбукда ёзарди, ҳозир Телеграм каналида анча фаол бўлиб қолди (канал номи бирам бачкана-ей).

Унинг Канадада туриб ёзганлари қандайдир Марсдаги ҳаётга ўхшайди. Параллел олам. «Шунақа жамиятлар ҳам бор-а дунёда», деб ўйлаб қоласан. Ҳасад эмас, ҳавас қиласан. «Биз қачон бундай даражага эришарканмиз-а», деб ўйга толасан, кези келганда айрим масалаларда хафа бўлиб кетасан. Айниқса «ўз кўлмагини океан» деб ўйлайдиганлар у канални ўқимагани маъқул.

Мисол учун, яқинда ойига 560 минг сўм эвазига 300 мегабит тезликдаги интернетни 1 терабайт траффик билан олгани ҳақида ёзганди.

Кеча шу каналда яна бир пост эълон қилинди. Кўпчилик каналлар постни forward қилди, 70 минг мартадан кўп ўқилди. Гап Ўзбекистонда тадбиркорлик ҳамда ОАВ фаолияти билан шуғулланишдаги бюрократия ҳақида эди. Хусусан, муаллиф шундай ёзади:

«Хабарингиз бўлса керак, Ўзбекистонда 1 январдан бошлаб якка тартибдаги тадбиркорлар (ЧПлар) шуғулланиши мумкин бўлган фаолият турлари қисқартирилди. Мисол учун, энди пластик ва алюминдан ром ва эшиклар ясаш учун фирма очиш керак, ЧП кифоя қилмайди. Кичкина, 1—2 киши ишлайдиган цехларнинг иши энди янада қийинлашади.

Канаданинг Альберта провинциясида (бу ерда қонунлар провинциялар ичида фарқ қилади, чунки Канада федератив давлатдир) ЯТТ бўлиш учун нима қилиш кераклигига қизиқдим.

Альбертада ЯТТ бўлиш учун ҳеч нарса қилиш керак эмас экан. Яъни мен, жисмоний шахс Фарҳод Файзуллаев бир пайтнинг ўзида ЯТТ Фарҳод Файзуллаевман. Ҳеч қандай рухсатнома, патент олинмас экан.

Масалан, мен ишдан ташқари таниш-билишларга сайт қилиб бераман. Иш битганидан сўнг уларга инвойс жўнатаман, улар пулни ҳисоб рақамимга ўтказишади. Йил охирида солиқ декларациясини топшираман (100% аҳоли бундай декларация топширади, бизнес қилса-қилмаса). Шундан кейин Канада солиқ қўмитаси мен қўшимча яна қанча даромад солиғи (подоходный) тўлашимни айтади. Қўшимча деганимда ишхонадан оладиган ойлик ортидан тўланадиган солиққа нисбатан айтяпман.

95% фаолият турлари билан ЯТТ сифатида шуғулланиш мумкин. Фақат доктор, юрист ва шунга ўхшаган соҳаларда фаолият юритиш учун фирма — юридик шахс ташкил қилиш керак.

Агар бир йилда ЯТТ сифатидаги даромадим 30 минг Канада долларидан ортса, даромад солиғига қўшимча равишда 5 фоизлик GST (goods and sales tax, савдо солиғи) тўлашим керак. Бу солиқ доим мижозга юкланади ва инвойсда алоҳида кўрсатилади. «Подоходный» провинциал солиқ, GST эса федерал (Оттавага кетади).

Бир танишим ўтган йили янгиликлар веб-сайти очди, «Дарё»га ўхшаган. Бир куни учрашганимда сўрадим, қандай ҳужжатлар керак ОАВ очиш учун, деб.

Ўзбекистонда ОАВ очиш учун МЧЖ бўлиши шарт ва Ўзбекистон Матбуот ва ахборот агентлигидан рўйхатдан ўтиб, бир вароқ қоғоз олиш керак. Ундан кейин сайтда ёш рейтинги (18+, масалан), редакция ва рўйхатдан ўтганлик ҳақида маълумот бўлиши шарт.

Канадада эса эрталаб туриб, бўлди, мен ОАВман деркансиз, холос! Бир дона ҳам ҳужжат керак эмас экан. ОАВлар ҳеч қанақа махсус рўйхатдан ўтмас экан.

Шунда тушуниб етгандим бизда қанчалик регуляциянинг кўплигини»

Ана шунақа гаплар. Канада ҳаёти Сизни қизиқтирса, @zambarakning_oqi каналига аъзо бўлиб қўйинг. Фақат каналдаги постларни ўқиб #суриш_керак деган гапни айтиш бўлмасин лекин.

Каналга уланиш: 👇
https://t.me/joinchat/AAAAAEe1KDC7Hm03UPVooQ