Жаҳон чемпионати трансляцияси ва муаллифлик ҳуқуқи
Кўпчилик UzReport ва Futbol TV телеканалларининг Жаҳон чемпионати ўйинларининг трансляцияси билан боғлиқ сиёсати ҳақида изоҳ сўрашмоқда.
Яъни юқоридаги телеканаллар Жаҳон чемпионати ўйинларини тўғридан-тўғри трансляция қилиш бўйича эксклюзив ҳуқуқни сотиб олганлиги сабабли, ўйин пайтида Россия телеканаллари ўчириб қўйилмоқда ёки UzReport ва Futbol TV частоталарига улаб қўйишяпти. Бу қанчалик тўғри?
Фикримча, бу муаллифлик ҳуқуқи тўғрисидаги қонунлар бўйича тўғри қарор. Албатта “муаллифлик ҳуқуқи”нинг қадри писта пўчоқдан сал баландроқ кўриладиган бизнинг жамиятда буни тушуниш учун бир нечта чемпионатларни ўтказишимизга тўғри келади. Лекин аччиқ бўлсада, тан олиш керак.
UzReport Ўзбекистон ҳудудида эксклюзив трансляция ҳуқуқини сотиб олган. Бунинг учун яхшигина пул тўлаган. Бундай ҳуқуқ доим ҳудудлар кесимида сотилади. Яъни бутун дунё учун деган тушунча йўқ. Масалан, BBC ёки Al Jazeera сотиб олмоқчи бўлса, айнан қайси давлатлар ҳудудида трансляция қилмоқчи эканлигини олдиндан кўрсатади ва шунга яраша пул тўлайди. Гарчи 100 дан ошиқ мамлакатда BBC кўрсатса ҳам, агар улар лицензияни фақат Буюк Британия ҳудуди учун олган бўлса, тамом, Францияда кўрсата олмайди масалан.
Мана бу линк орқали қайси давлатда қайси медиакомпаниялар трансляция ҳуқуқига эгалиги ҳақида расмий ҳужжат билан танишишингиз мумкин. Ўрта Осиё давлатлари учун (Қозоғистондан ташқари) Saran Media International Ltd. компанияси ҳуқуқ эгаси ҳисобланади.
Энди бошқа масала. Хўп, UzReport Ўзбекистон учун сотиб олибди. Кўрсатаверсин, лекин Россия каналларини нега ўчиради?
FIFA регламентида ҳуқуқ эгаси ўз ҳудудида ҳуқуққа эга бўлмаганларнинг трансляциясини тўхтатишни талаб қилишга ҳақли. Бунинг учун тегишли давлат органларига мурожаат қилиш етарли.
Эътибор беринг, бу ерда UzReport фақат мен кўрсатаман Ўзбекистонда деб сўрамаяпти. Бунақа сўрашга ҳаққи йўқ. Уларнинг талаби Ўзбекистон ҳудудида рухсати борларгина кўрсатилсин. Яъни бошқача айтганда, масалан, Sport ёки Zo’rTV ҳам трансляция ҳуқуқини сотиб олса, марҳамат, бемалол кўрсатиши мумкин, бунга UzReport қаршилик қилолмайди.
Ва яна бир жиҳати эксклюзив ҳуқуқ фақат тўғридан-тўғри трансляцияга тегишли. Ёзиб олинган “повтор” эфирларга тақиқ йўқ. Масалан, айрим кўролмай қолган ўйинларни эртаси куни “Матч ТВ”дан кўряпман, ҳеч ким ўчириб қўйгани йўқ.
Ижтимоий адолат ҳақида 2 оғиз. Ўзимизнинг “Спорт ТВ” ҳам бир марта шунақа лицензия сотиб олганди ва кафеларда роса қирғин бўлувди. Ўша пайтда шарҳ фақат ўзбек тилида эди. Русча шарҳдан умид қилмаса ҳам бўларди. UzReport шу нарсага ҳам эътибор қаратган ва ҳам ўзбекча, ҳам русча шарҳ мавжуд. “Давлат тилини билмайсанми?” деб ўдағайлаётгани йўқ. Танлаш учун имконият беряпти.
Хуллас, шунақа гаплар. Токи бирбалонуқтауз сайтидан қароқчилик билан олинган исталган кино, қўшиқ ва клипни кўчириш биз учун оддий ҳол сифатида қаралишда давом этар экан, UzReport ва шу каби муаллифлик ҳуқуқи бўйича иш олиб борадиган компанияларга доимий тош отилаверади.
Каналга уланиш: 👇
https://t.me/joinchat/AAAAAEe1KDC7Hm03UPVooQ
