Сенат Ижтимоий тадбиркорлик тўғрисидаги қонунни рад этди

Сенаторлар ва адлия вазири «жангги»

Сенатнинг бугунги ялпи мажлисида “Ижтимоий тадбиркорлик тўғрисида”ги Қонун сенаторлар томонидан рад этилди. Хизмат сафарида бўлсам ҳам жонли эфирда қонун муҳокамасини тўлиқ томоша қилдим (ўзи Сенат йиғилишларини доим кузатиб бораман).

Сенаторларнинг бу қарори мени бир томондан хурсанд қилди (унчаликмас), бир томондан хафа қилди (жуда). Хурсанд бўлганим, Сенатда ҳар қандай қонун ўтиб кетавермаслиги, қизғин муҳокама бўлишининг исботини кўрдик.

Хафа бўлганим, сенаторлар кучсиз асослар билан қонунни рад қилишди. Яна қандай Қонун денг: кўзи ожиз, кар-соқов ва аҳолининг бошқа эҳтиёжманд тоифасини тадбиркорликка жалб этиш, уларни иш билан таъминлашга оид қонунни.

Адлия вазири Русланбек Давлетов сенаторларнинг важи асоссиз эканлиги ҳақида кўп гапирди. Юридик фактлар ҳам келтирди. Лекин сенаторлар “қароримиз шу” дейишди ва охирида бир овоздан тасдиқлашди.

Аммо айрим сенаторларнинг гапини эшитиб, улар умуман ижтимоий тардбиркорлик нималигини тушунмаган шекилли, деб ўйлаб қолдим.

Масалан, рад қилиш асосларига қаранг:

1️⃣Биринчидан, сенаторлар бир неча бор тадбиркорликка имтиёз берилишига қаршимиз, асоссиз имтиёзлар бизнес муҳитига салбий таъсир қилади, инвесторлар келмай қўяди, Жаҳон банки ҳам тадбиркорликка имтиёз бермасликни тавсия этган, дейишди.

Тўппа-тўғри! Маълум бир тадбиркорга имтиёз бермаслик керак. Аммо бу гапларни ижтимоий тадбиркорликка нима алоқаси бор? Тадбиркорлик ва ижтимоий тадбиркорлик моҳиятан умуман бошқа нарсалар-ку!

Адлия вазири тўппа-тўғри савол берди, қани, қаерда Жаҳон банки ижтимоий тадбиркорликка имтиёз бериш мумкинмас, деган, конкрет факт айтинглар деган мазмунда. Лекин сенатор “билишимча шунақа” деб умумий гап билан қутилди.

Ўзбекистонда қанчадан қанча катта монопол компаниялар, аниқ тадбиркорлик субъектлари очиқ ва ёпиқ ҳужжатлар билан бир дунё имтиёзга эга. Энди сенаторлар келиб-келиб кўзи ожиз, кар-соқов шахсларга оид ижтимоий тадбиркорликка бериладиган имтиёз ва преференциялар товар ва молия бозорларидаги рақобат муҳитига ўзининг салбий таъсирини кўрсатади, деб ўйлаб қолгани ажойиб.

Тўғри, холисона айтиш керак, Сенат раиси ижтимоий тадбиркорликка имтиёз беришга Сенат қаршимаслигини, аксинча қўллаб-қувватлашини, қонун қайта кўриб чиқиш учунгина рад қилинаётганини айтди. Аммо барча сенаторлар ҳам бундай фикрда эмасга ўхшайди.

2️⃣Иккинчидан, рад қилишда яна бир кулгили асос, қонунда ижтимоий тадбиркорлик тоифасини аниқлашда солиқ ҳисоботига қаралади дейилган экан, аммо Солиқ қўмитаси раисининг қарори билан тасдиқланган ҳисобот шаклида буни билишнинг имкони йўқ, шу сабабли қонунни қайта кўриб чиқиш керак, дейилди. Ия, қачондан буён қонунлар битта қўмита раисининг қарорига мослаб қайта ёзиладиган бўлиб қолди? Аксинча қонун қабул қилингач, бошқа қонун ости ҳужжатлари унга мослашиши керакмасми?

3️⃣Учинчидан, қонундаги 1-2 та бандлар бошқа қонунларда ҳам бор, такрорланмасин, шу учун рад этяпмиз, дейишди. Аммо бу ҳам асосмас. Қонунчиликда бир-бирини такрорлайдиган юзлаб мисол топиб бериш мумкин.

4️⃣Тўртинчидан, яна бир ғалати асос, эмишки ижтимоий тадбиркорлик қонунидаги аҳолининг эҳтиёжманд қатлами рўйхати бошқа қонунлардаги рўйхатга тўғри келмасмиш. Масалан, “Аҳоли бандлиги тўғрисида”ги қонунда ҳарбийлашган органлар қўшинларидаги муддатли ҳарбий хизматдан бўшатилган шахслар ишга жойлаштириш бўйича қўшимча кафолатга эга тоифа сифатида саналган, аммо бу “Ижтимоий тадбиркорлик тўғрисида”ги Қонунда йўқ эмиш. Барака топгурлар, бу тоифани ижтимоий тадбиркорликка нима алоқаси бор? У бошқа қонун бўлса, бу бошқа қонун бўлса.

5️⃣Бешинчидан, нима эмиш, қонундаги ижтимоий тадбиркорлар реестридан чиқариш ҳақидаги банд нотўғри экан, чунки тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланишни фақат суд қарори билан тўхтатиш мумкин экан. Лекин реестрдан чиқариш тадбиркорлик фаолиятини тўхтатиш деганимас-ку. Масалан, қайсидир тадбиркорни IT-Park резидентлигидан чиқариш учун суд қарори шартмас-ку.

Хуллас, жуда бир ғалати қарор қабул қилинди. Жуда ғалати.

Эринмасангиз муҳокамани ўзингиз тўлиқ томоша қилинг:
https://youtu.be/2DxJo204o74?t=4992

👉 @xushnudbek 👈