Инвестиция вазирлиги ходимларининг меҳмонхона харажатлари

“Бюджет пулидан эмас”. Унда қаердан?

Кеча Инвестиция ва ташқи савдо вазирлигининг 84 нафар ходими 22 кун меҳмонхонада тургани учун 1 млрд пул сарфлангани хабар қилинганди. Кейинчалик маълум бўлишича, аслида 2 млрд сўм сарфланган.

Вазирнинг биринчи ўринбосари Азиз Воитов Газета.уз нашрига бу харажатлар бюджет маблағлари ҳисобидан амалга оширилмаганини айтибди.

Унинг бу гапидан ҳайратланган иқтисодчи Беҳзод Ҳошимов ўз каналида қуйидагича фикр билдирди:

“Қизиқ замонлар. Ҳукумат харажатлари бюджет ҳисобидан бўлмаслиги жуда қизиқ.

“Бюджет” деган сўз нотўғри талқин қилиниши катта муаммо. Шунинг учун ҳам, бюджет ва солиқ сиёсатини, конституцияга биноан, фақат қонун қабул қилувчилар қабул қилиши керак. Ихтиёрий давлат ҳокимияти органи пули, айниқса ҳукуматнинг пули, шартли равишда — халқ пули. Яъни “бюджет” пули бўлиши керак. Халқ пули бўлгани учун, барча бюджет қонун қоидаларига амал қилиниши керак.

Aгар фавқулодда ҳодиса бўлиб, халқ пули ҳисобидан, яъни бюджет ҳисобидан кўпроқ сарф этиш талаб этилса, конституцияга биноан, ижро ҳокимияти қонун ишлаб чиқарувчилардан харажатларни ошириб беришни сўраши мумкин. Улар рухсат берсагина, ишлатиши мумкин бўлади.

Сув суюқ бўлгани каби, бюджетдан ташқари “бюджет” ҳам ёмон нарса. Бир пайтлар бюджет билан бюджетдан ташқари давлат харажатлари ҳажми тахминан тенг эди. Шуни ислоҳ қилиш режада бор эди. Халқ пулини мингта чўнтакка солиб, биттасини кўрсатиш яхши амалиёт эмас. Бу чўнтакларни бир нарса деб санамаслик — мантиқсиз.

“Яширин иқтисодиёт” билан курашиш анча қийин ва уддасидан чиқиш мушкул бўлган масала.

Лекин “яширин бюджет”ни йўқ қилиш учун эса кўп куч кетмайди, ва аниқ айтиш мумкинки, иқтисодий ривожланиш учун, “яширин бюджет”дан воз кечиш анча самаралироқ иш бўлар эди.

“Яширин бюджет”дан воз кечсак, менимча, кўп давлат харажатлари самарасизлигини ва давлатнинг иқтисоддаги ўрни ҳақидаги мулоҳазага ҳам келар эдик. Бюджет деганда, фақат ўқитувчиларни ойлик маошлари эмас, жамиятга тегишли барча маблағларни санаш керак. Ўшанда, нисбий равишда қаерга қанча кетказаётганимиз анча яхшироқ кўриниб қолади. Қисқаси, яширин бюджет — йўқ қилиниши керак, бу тарихимиздаги қора хотира бўлиши керак. Шарқий пост-коммунист Европада ҳам, фискал ислоҳотлар, яъни шундай чўнтаклардан воз кечиш муҳим сиёсий ўзгариш деб аталган эди.

Шундан сўнг, солиқ юки, божхона тўловлари ҳам камаяди. Одамлар оз бўлса ҳам, молиявий аҳволлари яхшиланишига имконият туғилиши мумкин бўлади.

Одамлар ўз пулларини давлат бюрократларидан яхшироқ ишлатишини ва тақсимлашини ҳаммамиз биламиз, шунинг учун ҳам бу масала жуда долзарб.

Бу нарса ҳақида, “яширин бюджет” ҳақида, Федерал резервнинг топган фойдаси AҚШ бюджети, яъни молия вазирлигига берилиши ҳақидаги мулоҳазадан ўрганиш мумкин. Федерал Резерв ташкил топганда, у пул топиши мумкинлиги кўрилган, ўшанда қонун бўйича, Федерал резервнинг барча “даромади” шартли равишда молия вазирлигига берилиши кераклиги қонунга киритилган”.

Пост тугади.

👉 @xushnudbek 👈