ЖИДУда контракт нархи оширилишининг ҳуқуқий таҳлили

​​Дипломатиянинг контракти ҳақида

Жуда кўпчилик талабалар Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университетининг контракт нархлари янги ўқув йилига саноқли кунлар қолганда кутилмаганда 2 бараварга оширилгани ҳақида ҳуқуқий маслаҳат беришимни сўраб ёзишмоқда. Шу сабабли бу мавзуда ўзимнинг ўта шахсий фикрларимни айтиб ўтмоқчиман.

ЖИДУ контрактлари ошишининг ҳуқуқий томонини яхшироқ тасаввур қилишимиз учун, атайин анча олдин ёзган постимни қайта чоп этдим. Яъни қонуний ва адолатли қарорларнинг бир-биридан катта фарқи борлигини тўғри тушунишимиз керак.

Ташқи ишлар вазирлигининг ЖИДУ контрактини ошириш ҳақидаги қарори қонуний, чунки 2018 йил 21 июндаги ПҚ-3795-сонли Президент қарорининг 11-бандида ТИВ ҳар йили ЖИДУ контракти миқдорини тасдиқлаши, бунда йўналиш бўйича контракт нархидан 3 баробар ошиб кетиши мумкин эмаслиги ёзилган. Гарчи Президент қарорида айнан “контракт нархларини оширинглар” дейилмаган бўлсада, лекин мазкур банддаги қоида асосида контракт нархлари оширилишига қонуний асос бор, дея хулоса қилиш мумкин.

Бироқ ЖИДУ контрактининг 2 баробар оширилиши адолатли қарор эмас. Буни қуйидагиларда кўриш мумкин.

Биринчидан, жорий йил ҳужжат топшириб кирган абитуриентларга нисбатан адолатсизлик қилинди. Чунки контракт нархларининг оширилиши 26 август куни тасдиқланди. Агар бу қарор аввалроқ эълон қилинганда эди, унда кўпчилик абитуриентлар “кўрпасига қараб оёқ узатган” ва бошқа ОТМларга топширган бўларди. Ахир улар 10-11 млн.лик контрактни мўлжал қилишганку! Ҳозирги ҳолатда 1-курсга кирган талабаларни шу даражада ноқулай аҳволга солиб қўйишдики, аросатда қолган гуноҳкор бандадек, нима қилишини билмай боши қотиб ўтирибди. Ушбу қарор натижасида 22 млн сўм тўлай олмайдиганларнинг 1 йиллик умрини хазон қилишди! Хўш, бундай қарор адолатсиз эмасми?!

Иккинчидан, контракт нархларининг кеч (26 август) эълон қилиниши ЖИДУнинг 2-4 курс талабалари учун ҳам адолатсизлик бўлди. Агар вақтлироқ (5 августгача) эълон қилинганда эди, тўлашга қурби етмайдиган талабалар бошқа ОТМларга ўқишини кўчиришга («перевод») ариза беришга улгурган бўларди. Лекин талабаларни бу имкониятдан ҳам маҳрум қилишди. Бу худди тажрибали овчининг пайтини пойлааааб ўз ўлжасини тузоққа туширига ўхшайди. Хўш, бундай қарор адолатсиз эмасми?!

Учинчидан, контракт миқдорини кескин оширишда аҳолининг ўртача даромадлари ҳисобга олинмаган. Аввал ҳам бир фикрни кўп бора таъкидлаганман, яъни аслида сифатли таълимнинг нархи қимматроқ бўлиши керак. Бизда энг қиммат контракт йилига 11 млн сўм (1400 АҚШ) этиб белгиланган (ЖИДУдан ташқари). Солиштириш учун: масалан, юртимиздаги бир ўқув марказида 3та фан бўйича абитуриентларни 10 ой ўқитиш ҳақи салкам 16 млн сўм экан. Олий таълим қаёқдаю, ҳеч қандай диплом бермайдиган ўқув маркази қаёқда.

Аммо бу дегани контракт нархларини исталганча ошириш мумкин дегани эмас. Чунки танганинг иккинчи томонида юқорида айтганимдай аҳолининг ўртача турмуш даражаси ҳисобга олиниши шарт ва лозим! Ўртача ойлик 1 ярим млн сўм бўлган ҳолатда контрактни йилига бирданига 11 млн сўмга ошириш адолатданми? Емай-ичмай бир йиллик ойлигини йиғганда ҳам етмайдиган миқдорни белгилаш қайси адолат мезонларига тўғри келади?

Хуллас, менинг шахсий фикримча, ЖИДУ контрактини ошириш ҳақидаги қарор қонуний, лекин АДОЛАТСИЗ бўлди.

Жиноят-процессуал қонунчилигига биноан, суднинг ҳукми адолатсиз бўлса, у бекор қилиниши керак. Лекин контракт ҳақидаги қарор бекор қилинадими ёки йўқ, униси менга қоронғу. Менимча, ҳеч нарса ўзгармайди.
Албатта буларнинг барчаси ИМҲО.

Каналга уланиш: 👇
https://t.me/joinchat/AAAAAEe1KDC7Hm03UPVooQ